Samstag, 13. Mai 2017

De vi linguae Anglicae compescenda

Est vir quidam Luxemburgo e civitate parvula oriundus, qui vim linguae Anglicae cohibere compescereque valere se putet. Quam inceptum ridiculum! Sed legite ipsi(-ae) nuntiolum, quem Radiophonia Finnica Generalis divulgavit:

«Jean-Claude Juncker, praeses Commissionis Europaeae, in conventu nuper (5.5.) Florentiae facto orationem inauguralem Francogallice habuit, etsi in coetibus internationalibus sermones Anglice facere solet. Nuntiavit causam esse, quod, postquam Britannia ab Unione Europaea exire constituisset, Anglica lingua minorem in Europa quam antea vim haberet.»



Freitag, 5. Mai 2017

«Vividis adeo coloribus saevas imperantium artes depinxit»: Thomas Vallaurius de Tacito

Cum nunc temporis non habeam, quod scribam, neque quicquam aptius mi in mentem veniat, tamen quaedam cupiditas Latine scribendi me urget. Quid ergo? Exscribere mihi permitto ea, quae Thomas Vallaurius* de Cornelio Tacito exaravit. Vallaurius enim de Tacito sic:

«Omnium historicorum, qui post Augustum floruerunt, longe princeps habetur C. Cornelius Tacitus, eques Romanus, quem alii extremis Tiberii Claudii temporibus, alii vero initio imperii Neroniani ortum ferunt. Postquam in castrensi et forensi opera adolescentiam consumsisset, ad magistratus capessendos se contulit. Ipse autem testatur, dignitatem suam a Vespasiano inchoatam, a Tito auctam, a Domitiano longius fuisse provectam, ut tandem Traiano imperante consulatum obtineret. Quo anno decesserit, non liquet; communis tamen doctorum opinio fert eum usque ad Hadrianum vixisse.
Thucydidem potissimum ex Graecis, Sallustium ex Latinis sibi Tacitus imitandum proposuit. Praecipua vero eius opera sunt Historiae et Annales. Historiarum libros V primo exaravit ab excessu Neronis ad obitum Domitiani; ex quibus quatuor libri priores tantummodo exstant et dimidia pars quinti. Postea annalium libros XVIII, qui temporis spatium complectuntur, quod inter Augusti et Neronis mortem intercessit. At desiderantur ex his libri septem; quintus videlicet, septimus, octavus, nonus, decimus et duo postremi. Praeterea scripsit libellum de situ, moribus et populis Germaniae et vitam Cn. Iulii Agricolae.

In hisce operibus Tacitus effigiem animi sui graphice expressit. Quum videlicet acerrimo ingenio valeret ac vehementissimo odio fertur in tyrannos, qui ea tempestate imperium Romanum labefactabant, vividis adeo coloribus saevas imperantium artes depinxit, atque in vitia aetatis suae aspere invectus est. Hinc acerbitas illa, quae in Tacito dominantur; hinc altitudo sententiarum, hinc crebrae reprehensiones et querimoniae, quibus bilem suam quodammodo effundit, quaeque tragicum pene dixerim colorem illius operibus inducunt; hinc demum genus illud dicendi nervosum, pressum, argutum, sententiosum, quo fortis magnique animi lectores potissimum tenentur.

Tacitum, utpote gravissimum scriptorem et civilis prudentiae praeclarum in primis, merito laudant viri elegantiores. Nemo enim altius imperii arcana et Principum consilia perspexit; nemo aptius, quum de eventu diceret, caussas omnes explicuit vel casus, vel sapientiae, vel temeritatis. Hoc unum in historico nostro reprehendunt, quod eius dictio aureae aetatis castitatem non plane referat, et plus quam Sallustiana brevitas, cui potissimum indulget, obscuritate interdum laboret.»

Thomae Vallaurii scripta de litterarum Latinarum nuperrime in manûs inciderunt meas. Nesciebam opus tam utile quam lectu iucundum exstare. Quam ob rem interrogo hoc: Suntne alia opera Latine exarata, quae - sicut fecit Vallaurius - litteras complectuntur Latinas?




*Thomae Vallaurii historia critica litterarum Latinarum historia critica litterarum Latinarum. Editio quarta. Augustae Taurinorum, ex officina regia, an. MDCCCLX, p. 438° usque 440°.

Donnerstag, 4. Mai 2017

De servitio infensiore


Quidni de litteris Latinis Latine proferam paucula? Periculum faciamus! Taciti annalium primo libro his diebus non semel evoluto quandam adnotatiunculam exponere haud pigebit. «At Romae ruere in servitium consules, patres, eques.» Quae sententia ex Annalium initio decerpta (I 6) non omnia, sed permulta eorum, quae Tacitus primo libro tractat, complectitur, ni fallor. Est sententia maximi momenti, qua quidem Tacitus rationem atque inclinationem illius depingit aetatis, cum Augustus excessit et Tiberius principatum obtinuit. Ad servitii argumentum Tacitus primo Annalium libro finem imponens revenit, immo vero ut ultimas voces primi rerum gestarum libri scriptor adhibet locutionem quae est «infensius servitium». Aliis verbis: Id, quod Romani libertatem vocavere, tunc temporis nihil erat nisi libertatis imago et inanis quidem. Haec hactenus, licet restent multa dicenda.

Mittwoch, 3. Mai 2017

De Iove frontem contrahente subnigram




Nihil nisi hoc: Iove vultum ad severitatem componente, immo vero frontem contrahente subnigram pueri Salodurenses nudiustertius in campo pedifollico vires exercuerunt.

Freitag, 14. April 2017

De nassiterna



Quomodo haec res Latine dicitur? Nassiterna est – scilicet quoddam vas aquarium ansâ tubuloque instructum, quo plantae perfundi solent. Sine nassiterna hortulanus est tamquam scriptor absque calamo. An claudicat collatio?

Montag, 10. April 2017

De quadam ianua


Ianua est primus ingresssus ad interiora domus. Vox a Iano deo est ducta, qui ianuis praeesse creditus est.* Quibusdam ianuis tituli adscribi solet. INTRANTIBUS PAX, EXEUNTIBUS SALUS: Quae inscriptio in mundo Latino divulgata etiam in angiportis exhibetur Salodurensibus. Mihi quidem egregie conscripta videtur.


*Sic fere in Totius Latinitatis Lexico ab Aegidio Forcellini exarato legi potest.

Sonntag, 2. April 2017

Apud tonsorem


Mulieres enumerent oportet Saloduri in oppidulo capillis secandis pretium bis carius viris. Curnam hoc? Filiolus meus explanat: «Feminis est coma multo densior, longior, intricatior quam viris.»

Quibus autem dictis contradicit Seneca commemorans quosdam viros Romanos, «quibus apud tonsorem multae horae transmittuntur, dum decerpitur, si quid proxima nocte succrevit, dum de singulis capillis in consilium itur, dum aut disiecta coma restituitur aut deficiens hinc atque illinc in frontem compellitur». Qua de pretii aequi quaestiuncula ego quidem, quippe qui calvitie sim ornatus, iudicare non audeo.


*Seneca: De brevitate vitae, 12,3